Microsoft SQL Server (MS SQL Server), Microsoft tarafından geliştirilmiş bir ilişkisel veritabanı yönetim sistemidir ve en yeni sürümlerinden biri olan SQL Server 2022 birçok yenilik ve geliştirme ile birlikte sunulmaktadır.MS SQL Server’ı bir Windows sanal sunucu üzerinde çalıştırmak, fiziksel bir sunucuda sağlanan işlevlerin benzerini sunarken, aynı zamanda daha fazla esneklik ve kolay ölçeklenebilirlik sağlar.
Bu kurulum kılavuzunda, MS SQL Server 2022’yi Windows sanal sunucuda adım adım nasıl kuracağınızı ele alacağız.
İlk olarak sistem gereksinimlerini değerlendirecek ve hazırlıklarımızı yapacağız, ardından kurulum işlemini hem grafik arayüzüyle hem de komut satırı üzerinden gerçekleştireceğiz, sonrasında da temel yönetim işlemleri ve karşılaşılabilecek hata durumları hakkında bilgiler paylaşacağız.
Bu rehber, özellikle SQL Server 2022’nin Windows Server 2019 işletim sistemi üzerine nasıl kurulacağını detaylandıracak ve ilgili tüm kurulum adımlarını kapsamlı bir biçimde açıklayacaktır.
Sistem Gereksinimleri
İşletim sistemi açısından SQL Server 2022, Windows Server 2016 ve sonrasında çıkan sürümlerle uyumludur; ayrıca Windows 10’un 1607 ve üzeri istemci versiyonlarına da kurulabilir.
Donanım gereksinimleri temel seviyede olsa da performans odaklı sistemlerde dikkat edilmesi gereken tavsiyeler bulunmaktadır. Yalnızca 64 bit mimaride çalışan SQL Server, artık x86 mimarisini desteklememektedir.
Bellek ihtiyacı olarak Express sürümü için en az 512 MB, diğer tüm sürümler için 1 GB RAM gereklidir; ancak gerçek dünya uygulamaları için en az 4 GB veya daha yüksek RAM kullanımı önerilir.
İşlemci gereksinimi, en az 1.4 GHz hızında x64 tabanlı bir CPU’dur; 2.0 GHz ve üstü frekanslar ise daha sağlıklı bir performans sunar.
Disk alanı açısından bakıldığında, kurulum için en az 6 GB boş alana ihtiyaç vardır. Tüm bileşenlerin kurulması durumunda bu ihtiyaç yaklaşık 8 GB’a kadar çıkabilir ve veritabanı büyüdükçe daha fazla alan ayrılması gerekir.
Yazılım gereklilikleri arasında .NET Framework 4.7.2 veya daha yeni bir sürüm yer almaktadır. Windows Server 2019 genellikle 4.x sürümüyle gelir, fa
kat bu sürümün güncel olduğundan emin olunmalı ve gerekirse manuel olarak güncellenmelidir.
Sürüm ve lisans seçimi kuruluma başlamadan önce netleştirilmelidir. Developer ve Express sürümleri ücretsiz sunulmaktadır (Developer sürümü tam özelliklidir ancak yalnızca geliştirme için kullanılır, üretimde kullanılamaz; Express ise sınırlı özelliklere sahiptir). Standard ve Enterprise gibi sürümler ise ücretlidir ve çoğunlukla üretim ortamlarında tercih edilir.
Kurulum Öncesi Hazırlık
Windows Server Yapılandırması
Kuruluma geçmeden önce, Windows sunucunuzu gerekli şekilde yapılandırmanız gerekir. Eğer kullanılan sistem bir Windows sanal sunucuysa, temel ayarların (örneğin bilgisayar ismi, saat ayarı, IP yapılandırmaları) eksiksiz ve doğru yapıldığını kontrol etmelisiniz.
Sunucunun bir domaine bağlı olup olmayacağına karar verilmelidir; SQL Server, bağımsız (workgroup) çalışan sistemlerde de çalışır, ancak domain üyesi bir sistemde daha sonra domain kullanıcılarıyla entegre çalışmak mümkün hale gelir.
Kurulum işlemini gerçekleştirmeden önce sunucuda yönetici haklarına sahip bir hesapla oturum açılmalıdır, çünkü SQL Server kurulumu sistem düzeyinde yetkiler gerektirir.
Kurulum sırasında her ne kadar Windows’un yeniden başlatılması zorunlu olmasa da, olası bir senaryoya karşı verilerinizi yedeklemeniz iyi bir ön hazırlık olacaktır.
Güvenlik Ayarları ve Gerekli Roller
SQL Server kurulduğunda, kendi servis hesaplarıyla çalışır ve uzak bağlantılara izin verebilir.
Bu sebeple, Windows Güvenlik Duvarı (Windows Firewall) ayarlarının kontrol edilmesi önerilir.
Varsayılan ayarlarda, SQL Server’ın kullandığı 1433 numaralı TCP portu güvenlik duvarı tarafından otomatik olarak açılmaz.
Eğer veritabanına dışarıdan bağlantı sağlanacaksa, kurulum sonrası bu port için bir firewall kuralı oluşturmanız gerekecektir.
DISM /Online /Enable-Feature /FeatureName:NetFx3 /All /Source:D:\sources\sxs /LimitAccess
Not: Yukarıdaki komut, .NET 3.5 özelliğini etkinleştirirken gerekli dosyaları Windows Update üzerinden indirir.
Eğer sunucunun internete erişimi bulunmuyorsa, kurulumu tamamlamak için Windows kurulum medyasındaki sources\sxs klasörünü kaynak olarak belirtmeniz gerekir.
Diğer Önkoşullar
Disk Yapısı: SQL Server, veritabanı işlemleri sırasında yoğun veri okuma ve yazma yapar. Bu nedenle, mümkünse veritabanı dosyalarını (MDF/NDF) ve işlem günlüklerini (LDF) ayrı disklerde konumlandırmanız performans açısından faydalı olacaktır.
Kullanıcı Hesapları: Kurulum esnasında, SQL Server servislerinin çalışacağı kullanıcı hesapları seçilir. Genellikle bu hesaplar sanal servis hesaplarıdır (örneğin NT Service\MSSQLSERVER) ve küçük ölçekli kurulumlar için uygundur.
Güncellemeler: Kuruluma geçmeden önce işletim sisteminizin kararlı çalıştığından emin olun. Windows Update üzerinden kritik yamaların yüklenmiş olması, kurulum sırasında oluşabilecek uyumluluk problemlerini azaltır.
Kurulum Sihirbazı
Setup Support Rules
Kurulum sihirbazı çalıştırıldığında ilk olarak sistem kontrolünü gerçekleştiren ve gerekli kurulum destek dosyalarını yükleyen bir adım olan Setup Support Rules ekranı karşınıza gelir. Bu aşama genellikle otomatik şekilde ilerler. Ancak sistemde herhangi bir uyumsuzluk varsa – örneğin disk alanı yetersizliği veya yeniden başlatma gerekliliği gibi – bu sorunlar liste halinde gösterilir. Tüm kurallar “Passed” durumuna gelmeden sonraki aşamalara geçiş yapılamaz. Çoğunlukla bu ekran, herhangi bir uyarı çıkmadıysa “OK” ile geçilebilir.
Product Key (Ürün Anahtarı)
Bu adımda kullanacağınız SQL Server sürümüne göre lisans anahtarı girmeniz gerekebilir. Developer veya Express gibi ücretsiz sürümlerde bu alan otomatik olarak dolu gelir ve kullanıcıdan herhangi bir işlem istenmez. Ancak Standard ya da Enterprise gibi ücretli sürümlerde kurulumun devam edebilmesi için elinizdeki ürün anahtarını girmeniz gerekir. Anahtar girildikten sonra “Next” butonu ile sonraki adıma geçilir.
License Terms (Lisans Koşulları)
Bu aşama, Microsoft Yazılım Lisans Sözleşmesi’ni kabul etmeniz gereken bölümdür. Sözleşmeyi dikkatlice okuyup “I accept the license terms” kutusunu işaretleyerek lisans şartlarını kabul ettiğinizi belirtmeniz gerekir. Ayrıca, isteğe bağlı olarak kullanım verilerini Microsoft ile paylaşmak istiyorsanız ikinci kutucuğu da işaretleyebilirsiniz. Gerekli işaretlemeleri yaptıktan sonra “Next” butonuna basarak devam edebilirsiniz.
Microsoft Update
Bu ekranda kurulumun en güncel bileşenlerle tamamlanması için Microsoft Update hizmetinden yararlanıp yararlanmayacağınızı belirleyebilirsiniz. Eğer sunucunuz internete bağlıysa, “Include SQL Server product updates” kutucuğunu işaretleyerek en güncel SQL Server güncellemelerini kurulum sırasında yükleyebilirsiniz. Bu seçeneğin aktif hale getirilmesi özellikle güvenlik açısından tavsiye edilir. Bu adımın ardından sistem kısa bir kontrol daha gerçekleştirerek kuruluma devam eder.
Feature Selection (Özellik Seçimi)
Bu bölümde SQL Server ile birlikte kurmak istediğiniz bileşenleri seçmeniz beklenir. Varsayılan olarak, veritabanı motoru olan “Database Engine Services” işaretlenmiş şekilde gelir. Bunun yanında ihtiyaca göre farklı bileşenler de dahil edilebilir: SQL Server Replication, Machine Learning Services (R ve Python destekli), Full-Text and Semantic Extractions for Search gibi seçenekler Instance Features başlığı altında yer alırken; Analysis Services ve Reporting Services gibi ek hizmetler de dahil edilebilir.
Ekranın sağ tarafında, her seçtiğiniz özellik için gerekli olan disk alanı ve kurulacak bileşenlerin detayları yer alır. Yalnızca veritabanı motoru yüklenecekse yaklaşık 1.5 GB, tüm bileşenler yüklenecekse 8 GB civarında bir alan gerekeceği bilgisi burada gösterilir. Seçimlerinizi tamamladıktan sonra “Next” ile ilerleyebilirsiniz.
Instance Configuration (Örnek Yapılandırması)
Kurulacak SQL Server için bir örnek adı belirlemeniz gerekir. Bu adımda “Default instance” (varsayılan örnek – MSSQLSERVER) ya da “Named instance” (kullanıcı tarafından adlandırılmış örnek) seçeneklerinden birini tercih edebilirsiniz. Eğer aynı sunucu üzerinde yalnızca bir SQL Server çalıştırılacaksa, varsayılan örneği kullanmanız yeterlidir. Daha büyük yapılarda ya da birden fazla SQL kurulumunun yapılacağı sistemlerde adlandırılmış örnekler tercih edilebilir.
Server Configuration (Sunucu Yapılandırması)
Bu adımda SQL Server servislerinin çalıştırılacağı kullanıcı hesapları ile her bir servisin başlangıç tipi belirlenir. Karşınıza SQL Server Agent ve SQL Server Database Engine gibi servisler çıkacaktır. Bu servisler için genellikle NT Service\MSSQLSERVER gibi varsayılan sanal hesaplar atanmış olarak gelir. Bu hesaplar çoğu kurulum için yeterli ve önerilen ayarlardır. Gelişmiş kullanıcılar isterse bu hesapları değiştirebilir.
Database Engine Configuration (Veritabanı Motoru Yapılandırması)
Kurulumun en önemli bölümlerinden biri olan bu adımda, SQL Server’ın güvenlik yapılandırmaları ve temel veritabanı ayarları yapılır. Arayüz, farklı ayar başlıklarına ayrılmış sekmelerden oluşur: Server Configuration, Data Directories, TempDB, MaxDOP, Memory ve Filestream gibi sekmeler burada yer alır. SQL Server 2022 ile birlikte gelen gelişmiş ayarlar da bu sekmelere entegre edilmiştir. Kuruluma ait en temel yapılandırmaları bu sekmeler aracılığıyla özelleştirebilirsiniz.
Authentication Mode (Kimlik Doğrulama Modu)
Bu ekranda SQL Server’a kimlerin ve nasıl erişeceğini belirlemek üzere kimlik doğrulama yöntemi seçilir. İki seçenek sunulur: yalnızca Windows kullanıcılarının bağlanmasına izin veren Windows Authentication ve hem Windows kullanıcılarının hem de SQL Server kullanıcılarının girişine izin veren Mixed Mode. Mixed Mode seçilmesi durumunda bir SQL Server yöneticisi parolası oluşturmanız gerekir.
SQL Server Administrators (SQL Server Yöneticileri)
Veritabanı yöneticisi ataması bu aşamada gerçekleştirilir. Bu adımı atlamak mümkün değildir çünkü yöneticisi olmayan bir SQL Server kurulumu yapılamaz. Eğer sistemdeki oturum açan kullanıcıyı yönetici olarak tanımlamak istiyorsanız “Add Current User” seçeneğine tıklayarak o kullanıcıyı veritabanı sunucusunun yöneticisi olarak belirleyebilirsiniz.
Ready to Install (Yüklemeye Hazır)
Kuruluma geçmeden önce yapılan tüm seçimlerin ve yapılandırmaların genel bir özeti karşınıza çıkar. Seçtiğiniz bileşenler ve ayarlar bu bölümde ağaç yapısında sıralanır. Her adımı tekrar gözden geçirme şansı tanır. Her şeyin doğru olduğundan emin olduktan sonra kurulumu başlatmak için “Install” butonuna basabilirsiniz.
Installation Progress (Kurulum İlerlemesi)
Bu aşamada SQL Server kurulumu başlar ve seçtiğiniz her bileşen tek tek sisteminize yüklenir. Kurulum süresi, sistem kaynaklarına bağlı olarak birkaç dakika ile yarım saat arasında sürebilir. Ekranda kurulumun anlık ilerlemesi görüntülenir.
Completion (Tamamlanma)
Kurulum işlemi tamamlandığında, sonuç ekranı ile birlikte her bileşenin kurulum durumu gösterilir. Eğer her şey sorunsuz ilerlediyse bileşenlerin karşısında “Succeeded” ibaresi yer alır. Bazı bileşenler isteğe bağlı olarak atlandıysa “Skipped” etiketi görünebilir, bu bir hata değildir. Kurulumun başarıyla sona erdiğini gördükten sonra “Close” butonuna tıklayarak sihirbazı sonlandırabilirsiniz.
MS SQL Server Yönetimi
SQL Server 2022’nin kurulumu başarıyla tamamlandığında, ilgili servislerin arka planda çalışıyor olması gerekir. Bundan sonraki süreçte, sunucu yönetimi, veritabanı işlemleri ve güvenlik ayarları gibi konular devreye girer. Bu aşamada en önemli yardımcı araçlardan biri, Microsoft tarafından geliştirilen SQL Server Management Studio (SSMS) adlı yönetim uygulamasıdır.
SQL Server Management Studio, SQL Server ortamınızı merkezi bir noktadan yönetmenizi sağlar. SSMS sayesinde veritabanları oluşturabilir, kullanıcı hesapları tanımlayabilir, sorgular yazabilir, sistem performansını izleyebilir ve sunucuya ait yapılandırmaları kolaylıkla gerçekleştirebilirsiniz. Grafik tabanlı olması sayesinde hem yeni başlayan kullanıcılar hem de deneyimli sistem yöneticileri için kullanımı oldukça pratiktir.
SSMS aracını kullanarak SQL Server’a bağlantı kurmak oldukça basittir. Uygulama açıldığında karşınıza gelen bağlantı penceresinde, öncelikle “Server type” alanının “Database Engine” olarak seçili olduğundan emin olunmalıdır. Ardından “Server name” kısmına, SQL Server’ın kurulu olduğu makinenin adını girmeniz gerekir. Bu bir varsayılan instance ise, sadece sunucu adı ya da localhost yazmak yeterlidir. Örneğin, sunucunun adı WIN-SERVER ise Server name alanına doğrudan WIN-SERVER yazabilirsiniz. Eğer kurulum sırasında özel bir instance adı belirlediyseniz, bağlantı adını WIN-SERVER\InstanceAdı şeklinde yazmanız gerekir.
Kimlik doğrulama yöntemi olarak, kurulumda seçilen moda göre iki farklı yöntemden biri kullanılabilir. Eğer sistem yalnızca Windows kullanıcılarını kabul edecek şekilde yapılandırıldıysa “Windows Authentication” ile giriş yapılmalıdır. Ancak kurulumu yaparken Mixed Mode etkinleştirilmişse, bu durumda “SQL Server Authentication” seçeneği aktif hale gelecektir. Bu seçeneği kullanarak “sa” kullanıcısı ile oturum açabilir, kurulum sırasında belirlenen parola ile giriş sağlayabilirsiniz. Doğru bilgiler girildiğinde, sistem birkaç saniye içinde veritabanı sunucusuna bağlantı kuracaktır.
SQL Server’a bağlantı sağlandıktan sonra, SSMS arayüzünde sol tarafta yer alan Object Explorer bölümünde tüm veritabanları, güvenlik nesneleri, sunucu ayarları ve sistem bileşenleri görüntülenebilir. Bu alandan yeni veritabanı oluşturmak, kullanıcı eklemek, roller atamak, yedekleme planları tanımlamak gibi birçok yönetimsel işlem gerçekleştirilebilir.
SSMS aracının en güncel sürümünü Microsoft’un resmi web sitesinden ücretsiz olarak indirebilirsiniz. Kurulumu oldukça kolay olan bu uygulama, SQL Server yönetiminin olmazsa olmaz parçalarından biridir.
SQL Server Management Studio İndir
Olası Hatalar ve Çözümleri
SQL Server kurulumu veya kullanımı sırasında bazı yaygın sorunlarla karşılaşabilirsiniz. Bu bölümde en sık rastlanan hatalara ve pratik çözüm önerilerine yer veriyoruz.
.NET Framework veya Önkoşul Hataları
SQL Server 2022, .NET Framework 4.7.2 veya üzeri sürümü gerektirir. Windows Server 2019 genellikle bu sürümü içerir. Emin değilseniz Windows Update üzerinden sistemi güncelleyin veya .NET’i manuel yükleyin.
“Configuration Error” veya Hizmet Başlatılamadı
Bu tür hatalar, hizmetlerin doğru başlatılamamasından kaynaklanabilir. Sunucuyu yeniden başlatın ve kurulumu yönetici yetkileriyle tekrar deneyin. Antivirüs yazılımları da bazı işlemleri engelleyebilir, geçici olarak devre dışı bırakılabilir.
Uzak Bağlantı Hataları – Error 40
“Could not open a connection to SQL Server” hatası genellikle SQL servisi çalışmadığında, TCP/IP etkin değilse veya 1433 portu kapalıysa görülür. SQL Server servisinin aktif, TCP/IP protokolünün açık ve güvenlik duvarı ayarlarının doğru olduğundan emin olun.
Giriş Hataları – Login Failed for User
“Login failed” hataları çoğunlukla yanlış parola, devre dışı login hesabı veya SQL Server Authentication modunun kapalı olması nedeniyle oluşur. Mixed Mode etkin değilse “sa” gibi SQL kullanıcılarıyla bağlantı kurulamaz. Doğru oturum türünü seçtiğinizden emin olun.
Sonuç
Kurulum ve bağlantı sırasında oluşabilecek yaygın hataları önceden bilmek, süreci daha hızlı ve sorunsuz tamamlamanızı sağlar. Yukarıda özetlediğimiz kontroller sayesinde SQL Server’ı güvenli ve verimli şekilde kullanabilirsiniz.